Zeldzame vlinders, roepende kwartels en duizenden vogels

Bijzondere waarnemingen 

In onze noordelijke natuurgebieden zijn deze zomer bijzondere natuurwaarnemingen gedaan. Van een zeldzame nachtvlinder die voor het eerst in de Noordkop werd vastgesteld tot opvallend veel kwartels en grote aantallen sterns. De waarnemingen laten zien hoe bijzonder en afwisselend de natuur hier is.

Zeldzame bonte beer voor het eerst in de Noordkop

Eén van de meest bijzondere vondsten was die van een bonte beer in natuurgebied Mariëndal. Tijdens nachtvlinderonderzoek op 21 juni werd de kleurrijke nachtvlinder daar door een vrijwilliger aangetroffen. Volgens boswachter Roelf Hovinga is de waarneming extra bijzonder. “Deze landelijk zeldzame nachtvlinder wordt vooral in Limburg en langs de oostgrens van ons land aangetroffen. In de Noordkop was deze soort nog nooit eerder vastgesteld.”

De bonte beer leeft van verschillende planten en struiken. Zo foerageert de vlinder onder meer op gewone smeerwortel, dovenetel, koninginnenkruid, brandnetel, braam, wilg, meidoorn, kamperfoelie en moerasspirea. Veel van deze planten zijn volop aanwezig in Mariëndal. Dat biedt mogelijk kansen voor de soort. “Wie weet vestigt deze fraai gekleurde soort zich hier in de toekomst”, vertelt Hovinga. Ook een andere bijzondere nachtvlinder, de wolfsmelkpijlstaart, doet het goed in het gebied. Deze soort plant zich al enkele jaren voort in Mariëndal. Op verschillende plekken zijn onlangs rupsen gevonden op veldjes met zeewolfsmelk. De volwassen vlinder wordt veel minder vaak gezien. Daarom was het extra bijzonder dat eind juli een volwassen wolfsmelkpijlstaart op een nachtvlinderlaken in de duinen terechtkwam.

‘Kwik-me-dit’: veel kwartels in de Noordkop

Niet alleen nachtvlinders zorgden deze zomer voor bijzondere waarnemingen. Ook de kwartel was opvallend vaak aanwezig. Nederland kreeg dit jaar te maken met een bovengemiddeld grote toestroom van kwartels. Ook in de Noordkop werden op verschillende plekken roepende kwartels gehoord.

Een kwartel zien is lastig. De vogel leeft vaak verborgen tussen het gras en andere begroeiing. Gelukkig laat het mannetje zich regelmatig horen. Zijn kenmerkende roep klinkt ongeveer als ‘kwik-me-dit’. Die roep wordt meestal twee tot acht keer achter elkaar herhaald. Vooral in de ochtend- en avondschemering zijn kwartels te horen. Maar met wat geluk kan een kwartel ook midden op de dag worden gehoord. In verschillende natuurgebieden werden dit jaar roepende vogels gemeld. Vooral in weidevogelgraslanden, zoals de Weelpolder en de Nollen van Abbestede, waren kwartels actief. Maar ook op de schorren van het Balgzand werd een kwartel gehoord. Daar riep een vogel vanuit de strandkweek. Of de kwartels op deze plekken ook daadwerkelijk hebben gebroed, is moeilijk vast te stellen. De soort leeft erg verborgen en nesten worden maar heel af en toe gevonden.

Van reuzenstern tot jonge visdief

Ook onder de watervogels waren deze zomer bijzondere ontwikkelingen te zien. Na de herinrichting van de Verzakking zijn er meer zandstranden en ondiepe delen ontstaan. Dat blijkt aantrekkelijk voor veel vogels. Bij hoog water op de Waddenzee zoeken steeds meer vogels hier een rustige plek om te rusten. Wanneer het water opkomt, vliegen regelmatig honderden tot duizenden vogels over de zeedijk naar de Verzakking. Het gaat onder meer om lepelaars, bergeenden, tureluurs en bonte strandlopers. Ook andere soorten maken gebruik van het gebied. Deze nazomer waren vooral de reuzensterns opvallend. Deze vogel is de grootste sternensoort ter wereld. In de omgeving van het Amstelmeer en Balgzand wordt de soort ieder jaar wel gezien, maar dit jaar waren de aantallen duidelijk hoger. Er werden tot acht reuzensterns tegelijk geteld. De vogel valt niet alleen op door zijn grote formaat. Ook de enorme snavel springt direct in het oog. Volgens boswachter Hovinga is die ongeveer zo groot als een winterpeen. Daarnaast heeft de reuzenstern een opvallend harde en rauwe roep, die volgens hem wel wat doet denken aan het geluid van een blauwe reiger.

Tegenover de enorme reuzenstern staat een veel kleinere sternensoort: de visdief.Op het Broedfort in het Amstelmeer zijn eind augustus nog steeds jonge visdieven aanwezig. Het bleef lange tijd rustig op deze nieuwe broedplek. In de loop van juni kwamen er uiteindelijk toch kluten en visdieven tot broeden. In totaal hebben dit jaar ongeveer 40 paartjes visdieven op het Broedfort gebroed. Tientallen jongen zijn groot geworden. Ook op andere plekken waren de kolonies visdieven succesvol. Opvallend was dat op veel plaatsen tot laat in het seizoen nog jonge vogels aanwezig waren. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Sommige broedvogels vestigden zich pas laat in het seizoen. Daarnaast waren er waarschijnlijk vogels bij die eerder in het seizoen hun eerste broedpoging zagen mislukken en later opnieuw begonnen.

Veel werk voor een goed broedresultaat

Een succesvolle broedkolonie ontstaat niet vanzelf. Onze boswachters en vrijwilligers steken jaarlijks veel tijd en energie in het beheer van de broedgebieden. Zo worden broedstranden kaal gemaakt en worden rasters om vossen buiten de deur te houden gecontroleerd en onderhouden. Daarnaast zijn beheer van predatoren als vossen en ratten en waterstanden belangrijke onderdelen van het werk. Volgens boswachter Roelf Hovinga maakt het resultaat al die inspanningen de moeite waard: “Het geeft veel voldoening als alle moeite die we erin steken beloond wordt met een goed broedresultaat.”