Aankoop Zuurvenspolder

Ontwikkeling van nieuw natuurgebied stap dichterbij

Met trots kunnen we melden dat we opnieuw grond hebben gekocht in de historische Zuurvenspolder bij Bergen. Het gaat om drie percelen van in totaal 8 hectare, midden in de polder. Daarmee komt er 80.000 m² beschermd landschap bij. Het is onze tweede aankoop in dit gebied, na een eerste perceel van 5 hectare in 2022. Met deze stap groeit de kans om van de Zuurvenspolder een groot, aaneengesloten natuurgebied te maken. De aankoop was mogelijk met hulp van velen. Een royale schenking van een particulier uit Bergen, een bijdrage van € 75.000 uit het Steeneveld-Boon Fonds binnen het Cultuurfonds en talloze donaties aan het Noord-Hollands Natuurfonds hebben dit mogelijk gemaakt.

Een polder met een uniek verhaal

De Zuurvenspolder is een van de weinige plekken in Noord-Holland waar de oorspronkelijke polderstructuur uit de 17e eeuw nog intact is. Hier heeft nooit een ruilverkaveling plaatsgevonden en daardoor is de openheid en het reliëf eeuwenlang behouden gebleven. Wandelend door de polder ervaar je nog altijd dat authentieke landschap. Het is een plek waar je een ijsvogel kunt spotten, of de zeldzame rugstreeppad tegenkomt.

De bijzondere ondergrond en het schone kwelwater maken dit gebied bovendien zeer kansrijk voor de ontwikkeling van kruidenrijke, vochtige graslanden. Op de lagere delen kunnen soorten als dotterbloemen en orchideeën terugkeren, met grote aantallen insecten en vogels. Op de hogere, zandige gronden kan zich in de toekomst droog schraalgrasland ontwikkelen. Zo ontstaat er een landschap vol variatie en leven, precies zoals dat vroeger in de polder te vinden was.

Van landbouwgrond naar levendige natuur

Na de aanwijzing van grote delen van de Zuurvenspolder als natuurgebied (NNN), heeft de huidige eigenaar besloten om de percelen aan Landschap Noord-Holland te verkopen. De aangekochte percelen bestaan uit agrarisch grasland, die al relatief extensief werden gebruikt.  Door de ligging tussen bestaande natuurpercelen vormen ze de ontbrekende schakel om één aaneengesloten natuurgebied te realiseren. Ze zijn dan ook van strategisch belang voor de ontwikkeling van de natuur. Ook draagt de aankoop bij aan mogelijkheden om meer water vast te houden. Dat is een wens van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en erg belangrijk in het licht van klimaatverandering. 

Toevoeging aan Natuur Netwerk Nederland

In september 2024 besloot de gemeenteraad van Bergen om ook haar gronden in de Zuurvenspolder te laten begrenzen als NNN. De provincie Noord-Holland nam daarop deze gronden, samen met de 8 hectare van Landschap Noord-Holland en haar eigen gronden, mee in de jaarlijkse aanpassing van het NNN. In totaal gaat het om zo’n 50 hectare extra natuur in de Zuurvenspolder. Omdat de aangekochte grond nu deel uitmaakt van het NNN, ontvangen we van de provincie niet alleen een bijdrage voor het toekomstig beheer, maar ook een vergoeding voor het verschil in waarde tussen landbouwgrond en natuurgrond. Daarnaast heeft de provincie middelen toegezegd om de natuur hier toekomstbestendig te ontwikkelen en te behouden.

Samen sterk

De ontwikkeling van de Zuurvenspolder is alleen mogelijk door samenwerking. We werken hier nauw samen met omwonenden, verenigd in Stichting Zuurvenspolder, de Provincie Noord-Holland, de gemeente Bergen en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Ieder draagt op zijn manier bij: van het beschikbaar stellen van grond tot het ontwikkelen van beleid, het uitvoeren van beheer en het inbrengen van lokale kennis. Deze brede samenwerking is de sleutel om van de Zuurvenspolder één groot, robuust natuurgebied te maken waarin het open karakter en het reliëf van het eeuwenoude landschap behouden blijven.

Hoe nu verder?

De vervolgstap is het opstellen van een integraal inrichtingsplan, dat in 2025 start. Dat doen we met alle betrokken partijen samen. Een plan dat is gebaseerd op uitgebreid onderzoek naar bodem, water en vegetatie. En dat beschrijft hoe de percelen stap voor stap worden omgevormd naar natuur. Naar verwachting beginnen de eerste concrete maatregelen in 2027. Ons doel is helder: een levendig, bloemrijk gebied dat niet alleen planten en dieren, maar ook mensen rust en ruimte biedt. Een landschap dat herinnert aan zijn eeuwenoude oorsprong én toekomstbestendig is voor de generaties na ons.