We kunnen de weidevogels helpen

Roelf Hovinga
© Dutchphoto

Interview met boswachter Roelf Hoevinga

Door Monica Wesseling

Het is jammer genoeg geen goed nieuws; het gaat slecht met de weidevogels. Zo daalde het aantal broedparen grutto van 120.000 in 1975 naar ongeveer 35.000 nu. De scholekster kelderde sinds 1985 van 100.000 naar 40.000. Kievit en veldleeuwerik zijn nu stabiel, maar voor hoe lang?De oorzaken zijn bekend. De landbouw is te intensief geworden, te grootschalig. De afgelopen decennia is het aantal boerenbedrijven afgenomen van 410.000 naar iets meer dan 60.000 terwijl de productie tien keer zo groot werd!

Tienduizenden hectares grasland zijn verdwenen door onder andere woningbouw en wegenaanleg; grond waar weidevogels niets hebben te zoeken. De weiden werden steeds droger waardoor de koeien en de maaimachine steeds vroeger in het voorjaar verschijnen. Bloemrijke weiden maakten plaats voor monotoon grasland. Ondertussen werd de predatiedruk steeds groter; kraai, buizerd en vos loeren op ei en jong.

Kievit met pul
© Henny de Groot

Maatwerk in weidevogelreservaten

Zo kwamen de weidevogels steeds verder in de knel. Ze hebben geen tijd meer om rustig te broeden; de maaier en koeien komen te snel. Door de droogte vinden de volwassen dieren minder wormen en andere bodemdieren terwijl er voor de jongen te weinig insecten zijn.

Het gewone boerenland is niet langer vogelland. Alleen in natuurreservaten en bij speciale “weidevogelboeren” zijn de weidevogels nog veilig. En dat is meteen ook het goede nieuws. In de reservaten kunnen we immers goed voor de weidevogels zorgen. Dat is dan wel maatwerk, zo legt onze boswachter Roelf Hovinga uit.

“Allereerst moet je ervoor zorgen dat de weidevogels vroeg in het jaar voldoende voedsel vinden om in conditie te komen. Regenwormen en andere bodemdieren komen omhoog als de grond flink nat is en zacht genoeg voor vogelsnavels. Daarom zetten we in de loop van de winter een deel van de grond onder water. Eenmaal bijgegeten gaan de vogels op zoek naar een goede plek om te nestelen. Kievit en scholekster willen kale grond, de grutto en tureluur een vette graspol om een nest in te maken. Eenmaal broedend krijgen de vogels alle rust. Vóór 15 juni wordt er niet gemaaid." 

Waterberging Twisk / K. Leek
© Koos Leek
Waterberging Twisk

Succesvolle maatregelen in West-Friesland dankzij nalatenschap

Eén van onze gebieden waar het echt goed gaat met de weidevogels is Westfriesland, zo vertelt Roelf Hovinga. Dankzij een mooie nalatenschap hebben we een flink aantal maatregelen kunnen nemen. In een drietal reservaten is de waterstand verhoogd. Hierdoor ontstaan langs greppels en sloten slijkige stukken vol bodemdieren. Kievit- en tureluurkuikens komen hier graag. “Grutto-kuikens willen insecten in bloemrijke graslanden, dus ook daar zorgen we voor. We hebben hoge bomen weggehaald waardoor er minder rovende kraaien komen en ook de vos weren we”, legt Roelf a uit. Laat maaien is ook hier vanzelfsprekend.

Gevraagd naar onze allermooiste gebieden, aarzelt Roelf Hovinga even. Uiteindelijk kiest hij: de Kolk van Dussen en de Braakpolder. In de Kolk zat in 2018 een heerlijk aantal kluten (45), kieviten (24) en tureluurtjes (17). De Braakpolder heeft van alles veel. Bijvoorbeeld 16 paar grutto’s, 18 scholeksters en 25 tureluurtjes.

Jaarboek Boerenlandvogels 2018

Actuele gegevens en interessante projecten

Het Jaarboek schetst een beeld van de aantallen boerenlandvogels en licht een aantal interessante projecten toe. De gegevens zijn verzameld door honderden vrijwilligers, boeren, agrarische natuurverenigingen en natuurorganisaties. Je leest o.a. over de opmars van de krakeend die niet te stuiten is, maar ook dat het met de grutto nog steeds  niet beter gaat. Gelukkig neemt die achteruitgang af door allerlei maatregelen.

Download jaarboek 2018
Jaarboek Boerenlandvogels
© Menno Schaefer

Greppel plas-dras de oplossing?

Een heel speciale manier om de weidevogels het naar de zin te maken is de, met een mooi woord, greppel-plas-dras. Het werkt zo: Met zonnepanelen en kleine molentjes pompen we water in de vele greppels die door elk natuurweiland lopen. De greppels overstromen en aan beide kanten van het ‘slootje’ ontstaan lekker slijkige, modderige kanten. De nattigheid jaagt bodemdieren omhoog; voer voor volwassen grutto’s, tureluurs en allerlei andere vogels. Ook de pullen, de kuikens van bijvoorbeeld kievit en tureluurtjes komen hier graag voedsel zoeken. De kuikens van grutto’s scharrelen liever door een graslandje met bloemen. Die zijn er ook, een stukje verder op de oever.

We hebben nu op verschillende plekken deze mooie natte greppels gemaakt, maar zouden graag ook in Westfriesland aan de gang gaan. Greppel-plas-dras is duurder dan gewoon onder wat zetten. Hopelijk komt het er toch binnenkort van.

Het is duidelijk: weidevogels zijn in reservaten goed te helpen. Samen met jouw hulp lukt het ons.

Help de weidevogels met een gift

Magazine nr. 3

Vraag gratis natuurmagazine aan. Op=op

Ontdek de Noord-Hollandse natuur. In het magazine lees je alles over eendenkooien, duinbeken en vlinders. Met wandelroute (19 km) bij Julianadorp en 't Zand.

Naar boven