Dramatisch weidevogeljaar

Kievit met pul / Henny de Groot
© Henny de Groot

Leuker kunnen we het niet maken. De vraag is: hoe kunnen we de weidevogels helpen?

Door: Idde Lammers

Ook dit jaar waren onze medewerkers en maar liefst 805 vrijwilligers in onze provincie actief met het beschermen van weidevogels. Al hun inspanningen ten spijt moeten we concluderen dat 2020 een extreem slecht weidevogelseizoen kende. Wat ging er mis?

“De basis van het probleem is natuurlijk dat het ouderwetse agrarische landschap waar het voor weidevogels goed toeven was, grotendeels verdwenen is”, vertelt boswachter Roelf Hovinga. “Dat waren gebieden waar de weidevogels geen boswachter voor nodig hadden. Weidevogels als grutto, kievit en tureluur concentreren zich nu in door natuurbeschermingsorganisaties en agrariërs speciaal op weidevogels beheerde gebieden. Maar ook in die gebieden was het door een gebrek aan neerslag droger dan normaal, waardoor er minder bloemrijke kruiden en insecten waren. De jongen hadden simpelweg te weinig te eten. En ook de wormen zaten door de droogte diep in de grond en waren onbereikbaar voor de oudervogels.”

Slecht muizenjaar

Vorig jaar was een goed muizenjaar. Vossen en marterachtigen als hermelijn en bunzing brachten hierdoor veel jongen groot. Daar plukten de weidevogels dit voorjaar de wrange vruchten van. Een goed muizenjaar wordt altijd gevolgd door een slecht muizenjaar. De roofdieren hadden daarom veel weidevogeleieren en kuikens op het menu. Roelf: “Er is vrijwel geen kuiken uitgevlogen. Het was echt dramatisch.”

Effectiever faunabeheer

Volgens Landschap Noord-Holland is een effectiever faunabeheer noodzakelijk om de grutto, waar we een internationale verantwoordelijkheid voor hebben, te redden. “De vos wordt in onze provincie wel bejaagd, maar het is te beperkt en niet efficiënt”, vindt Roelf. “Als je in een weidevogelgebied zes vossen afschiet en er blijven er nog vier over, dan los je het probleem niet op. Een bezette vossenburcht naast een weidevogelgebied werkt gewoonweg niet. Als jagers gebruik zouden mogen maken van restlichtversterkers en geluidsdempers, dan zou de jacht veel succesvoller kunnen zijn. Helaas staat de politiek dat op dit moment niet toe. We dringen er samen met de jagers wel op aan bij de provincie. Nu werken de jagers op verschillende plekken met lichtbakken. Dit is niet alleen minder efficiënt, maar geeft ook verstoring voor weidevogels en watervogels. ”

Voswerend raster

Rondom enkele weidevogelreservaten heeft Landschap Noord-Holland de afgelopen jaren voswerende rasters geplaatst. “In de Hekslootpolder, een particulier natuurgebied boeken ze hier bijvoorbeeld goede resultaten mee”, vertelt Nienke Kwikkel, projectleider Boerenlandvogels. “Dit is wel een kostbare en arbeidsintensieve oplossing. De vrijwilligers maaien het gras onder de stroomdraden wekelijks om te voorkomen dat de elektriciteit door de te hoge vegetatie ‘weglekt’.”

Roelf Hovinga
© Cees de Jonge
Boswachter Roelf Hovinga

Steenmarter nieuw probleem

“Tegen vossen werkt dit goed”, vult Roelf aan. “Maar dit jaar zijn er ook veel legsels en kuikens opgegeten door marterachtigen als wezel, hermelijn en bunzing. Inmiddels heeft ook de steenmarter Noord-Holland bereikt. Ze leven nu vooral nog op Wieringen en in het Gooi, maar het is een kwestie van tijd voordat deze soort zich over de hele provincie verspreid heeft. En dat is slecht nieuws voor de weidevogels. In Friesland zijn er bij wijze van pilot steenmarters gevangen in weidevogelgebieden. In korte tijd hadden de onderzoekers er tientallen te pakken. Men schrok van dit aantal. In het voorjaar waren weidevogeleieren en kuikens voor steenmarters een belangrijke voedselbron.”

Grotere gebieden waar alles klopt

Om weidevogels te kunnen behouden willen wij in de meest geschikte gebieden meer samenwerken met boeren, jagers en natuurbeheerders. Roelf: “Door het hier geschikter en groter te maken voor weidevogels én roofdieren actiever buiten de deur te houden, kunnen we het tij keren! In Duitsland laat men zien dat het kan. In Naturpark Dümmer bij Osnabrück gaan ecotoerisme, natuurbehoud en ecologisch herstel hand in hand. Er is een gebied van 3000 hectare speciaal ingericht voor weidevogels. Door deze omvang, een hoog waterpeil in de winter, een aangepast maaibeheer en predatorenbeheer zitten de aantallen weidevogels hier weer in de lift. Soorten als kwartelkoning en kemphaan komen er tot broeden. Ik vind dit een mooi voorbeeld van hoe het in Noord-Holland ook zou kunnen.”

 

Predatie vos een van de oorzaken achteruitgang weidevogels

Wij hebben de keuze gemaakt weidevogels in een deel van Noord-Holland te behouden. Dat betekent dat wij maatregelen nemen als de vossenpopulatie in een gebied te groot wordt. 

Lees meer
Vos
© Menno Schaefer

Weidevogelfonds

Het gaat niet goed met de weidevogels in Noord-Holland. Veel jonge vogels worden niet groot. Wil je iets extra’s doen voor grutto’s, kieviten en tureluurs? Geef dan aan het weidevogelfonds. Vanuit het fonds financieren we maatregelen voor bescherming van weidevogels en voor verbetering van het broedsucces. En dat werkt!

Doe een gift
Jonge grutto - Weidevogelfonds
© Otto Plantema, Buiten-beeld / Jonge grutto

Nienke Kwikkel

Functie

Programmamanager Betrekken bij Groen

Nienke is expert in natuurbetrokkenheid. Als ecoloog tijdens haar studie gespecialiseerd in ‘leren voor duurzame ontwikkeling’ èn natuur- en milieueducatie. Haar ervaring met kwaliteitsverbetering, burgerparticipatie en trainingsprogramma’s zet ze in voor het programma Betrekken bij Groen. Ze combineert haar rol als programmamanager met projectleiderschap Boerenlandvogels.

 

Nienke Kwikkel
© Landschap Noord-Holland
Cover M3 2021

Maak gratis kennis met ons magazine

Ben je liefhebber van natuur? Dan mag je ons magazine niet missen. Met de mooiste natuurfoto's, opvallende weetjes over dieren én verrassende achtergrondverhalen uit het veld. Inclusief fiets- of wandelroute. 

Naar boven