| home |
Home
Castricum, 2010
Wilde najaarsbloeiers
 Zeeaster |
In het nieuws waren de laatste tijd de herfstschroeforchis en het rozenkransje.
De herfstschroeforchis een plantje van hooguit 10 cm. groeide op twee plekken in Nederland en sinds kort is er een derde populatie bijgekomen met ongeveer 300 planten. Ze staan in het natuurgebied Hompelvoet in de Grevelingen. Vlakbij is er nog een populatie in de Westduinen van Goeree.
Het rozenkransje is ook een vrij nietig plantje dat vroeger veelvuldig voorkwam in onze duinen. Vooral op plaatsen die wat ontkalkt waren. Het plantje dreigt door bemesting, vergrassen en sterke verzuring te verdwijnen uit onze vegetatie.
Een plant die maar uitbundig blijft terug komen en momenteel de snelwegen siert is wederom het bezemkruiskruid. Tussen het geel staan er plekken met reukloze kamille een soort die goed tegen het wegenzout kan.
Najaarsbloeiers of nazomerbloeiers
Echte najaarsbloeiers komen pas vanaf september in bloei en bloeien vaak door tot de eerste flinke vorst invalt. Nazomerbloeiers komen in de loop van augustus in bloei en bloeien vaak door tot in oktober.
Opvallend is dat een aantal van deze late bloeiers vaak planten zijn die wat zuidelijker van ons land het meest voorkomen. In het najaar zijn de grond en vooral het water het warmst. Ondanks de forse temperatuurverschillen tussen dag en nacht, hebben de planten daar weinig last van.
De laatbloeiende planten zijn van belang voor veel insecten en met name vlinders. In goede vlinderjaren zitten de planten vol met vlinders die de buik voor het invallen van de winter nog vol zuigen. Ze zijn vaak goed te zien omdat ze vaker in het zonnetje gaan zitten om op te warmen. Trekvlinders zoals de atalanta worden op najaarsbloeiers ook veel gezien.
Vergissingen
Voorjaarsbloeiers die in het najaar bloeien komen veelvuldig voor. Na een droge warme zomer brengt het najaar weer verkoeling maar vooral vocht waar deze planten op reageren en prompt gaan uitlopen en weer bloeien. Hetzelfde effect zien we bij gemaaide graslanden waar plotseling weer volop madeliefjes in bloei staan maar ook ereprijs en zachte ooievaarsbek die normaal een het vroege voorjaar al te zien zijn. Dit komt dan weer omdat er meer licht beschikbaar is. Onlangs zag ik nog een echte koekoeksbloem in bloei terwijl dat echt een voorjaarbloem is.
Een andere reden waarom planten in bloei komen is de hoeveelheid licht. September en oktober zijn qua zonnestand te vergelijken met eind maart.
Ook mensen vergissen zich en zien een geel geworden grasveld aan voor paardebloemen terwijl het gaat om de herfst- of vertakte leeuwetand.
Uiteraard zijn er planten die gewoon het hele jaar bloeien als de condities goed zijn zoals hoornbloem en vogelmuur maar klein kruiskruid en voor vlinders heel prettig de akkerdistel.
Najaarsplanten
De bekendste zijn de asters. Vooral de zulte of zeeaster staat prachtig in bloei op wat brakke bodems. Vooral in de nieuwe gebieden langs de kust, in de Slufter op Texel en het groene strand bij Ijmuiden. De plant komt sporadisch ook voor langs de snelwegen en op plekken waar duinzand is gelegd.
In de rietkragen is de moerasmelkdistel vrijwel uitgebloeid maar de kleinere broer de akkermelkdistel bloeit vrijwel overal. Grote gele paardenbloemen aan een forse plant, in rietstroken en langs dijken.
Een bijzondere bloeier ook weer zo'n brakke grond bewoner is heemst. De plant behoort tot de kaasjeskruidfamilie. Ze groeien langs rietkragen en moerassige gronden met brak water. In het Wormer- en Jisperveld komt een flinke populatie voor maar de plant wordt ook regelmatig langs de Ijsselmeerkust gezien. Heelblaadjes hoort ook in dit rijtje thuis. Langs de rivieren en op kleiige gronden en soms ook gebruikt in zaadmengsels bloeit deze plant goudgeel op een stengel met viltige, wollige blaadjes. Langs de waterkant is het koninginne- of leverkruid. Deze planten worden zeer druk bezocht door vlinders.
Heel bijzonder en ook alweer een plant van het groene strand is de herfstbitterling. Deze geel bloeiende gentiaan is zeldzaam maar in deltagebied komt ze massaal voor. Het duizendguldenkruid (moet de naam aangepast worden??), ook een kleine gentiaan, bloeit nu met een hard rose bloemetje. In Nederland komen drie soorten voor. Deze soort zien we vaak op opgespoten gronden en plekken waar duinzand is aangevoerd. Op de zuidoever langs de Gaasperplas en het Voorland in Muiderberg staan veel planten.
Een heel bekende najaarsbloeier is klimop(hedera). Vooral als de plant de kans krijgt in een boom te klimmen die in het zonnetje staat, trekt de plant veel vlinders. In de heemtuin Heimanshof in Hoofddorp staat een oude populier met een forse klimop die in het najaar honderden vlinders kan trekken. Moet het wel beetje knap weer zijn.
Of probeert u eens bij zoekmachine Google de naam van een van de planten in tikken.
