De Helderse Duinen bestaat uit een duinlandschap met lage duintoppen, een duinmeertje, duinvalleien en bossen. Het is een eldorado voor bijzondere planten en vogels. De natuur in deze duinen is zo waardevol, dat ze samen met het zuidelijk gelegen Noordduinen tot op Europees nivo beschermd worden (Natura 2000).
Drie deelgebieden
De Helderse Duinen bestaat uit drie deelgebieden, namelijk de Grafelijkheidsduinen, de Donkere Duinen en het Refugium. De Grafelijkheidsduinen zijn gevormd vanuit de resten van het oude Waddeneiland Huisduinen. Ten zuiden daarvan liggen de Donkere Duinen, die ontstaan zijn vanuit het kleine Waddeneilandje Ooghduinen. In de 16e eeuw stoof het gat tussen de twee eilanden dicht. Op deze plaats ligt nu het duinmeertje de Harmplas.
Tot aan 1980 vond er waterwinning plaats in de Grafelijkheidsduinen. Dat had op haar hoogtepunt een waterstandsdaling van 2,5m tot gevolg. Na de stopzetting van de waterwinning is de waterstand weer gestegen, tot dichtbij het oorspronkelijke peil. De dikke, soortenarme rietkraag in de Harmplas werd vervolgens afgeplagd. Hierdoor konden veel kwetsbare plantensoorten zoals Kranswieren, Strandduizendguldenkruid, Heidekartelblad en Duizendknoopfonteinkruid zich weer vestigen.
De Donkere Duinen
De Donkere Duinen is een aangeplant dennenbos, dat met beheersingrepen omgevormd wordt naar een afwisselend, natuurlijker bos. Er is een ringvormige eendenvijver met bossige oevers, waar ook wilde moerasvogels huizen. In de Donkere Duinen kan het aardig druk zijn, want het is het enige wandelbos in de buurt van Den Helder, bovendien is er een camping. Landschap Noord-Holland beheert alleen het westelijke deel. De oostkant is in beheer bij de Gemeente Den Helder.
Het Refugium is in 2007 overgedragen van de gemeente Den Helder aan Landschap Noord-Holland. Het is een zeven hectare groot gebied dat is ontstaan door natuurontwikkeling. Het ligt als een scheg tussen de bebouwing van Nieuw Den Helder, De Grafelijkheidsduinen en de Donkere Duinen.
Begrazen
De Grafelijkheidsduinen en het Refugium worden begraasd door Schotse Hooglanders. In de Grafelijkheidsduinen helpen ook nog enkele Konikpaarden mee. De begrazing in dit soort gebieden zorgt voor een gevarieerde plantengroei. Op de ene plek wordt de vegetatie kort en de bodem schraal gehouden en op plekken waar veel mest terecht komt, kunnen planten groeien die van een voedselrijke bodem houden. Dit levert een rijke plantengroei op met soorten als riet en welriekende nachtorchis.
 |
Ligging: Het gebied ligt onder Huisduinen, ten westen van Nieuw Den Helder. | |
 |
Het terrein is overal toegankelijk op wegen en paden. | |
 |
Parkeren: Bij de donkere duinen is ruime parkeergelegenheden en toegang bij 'Restaurant Duinoord' en bij snackbar 'De Donkere Duinen'. Bij de Grafelijkheidsduinen is er parkeergelegenheid bij het Fort Kijkduin. | |
 |
Openbaar vervoer: Raadpleeg de website www.ov9292.nl | |
 |
Excursies: Zie activiteiten. Deze worden vaak georganiseerd vanuit De Helderse Vallei | |
 |
Honden: Aan de lijn. | |
 |
Horeca: Er zijn verschillende strandtenten aanwezig. Ook in Fort Kijkduin aan de noordwest-kant van de Grafelijkheidsduinen is een restaurant gevestigd. |
